Status: Lopend

ZERO - sociale innovatie als motor van de energietransitie

Op 1 oktober 2025 is ZERO gestart in de wijk Elderveld in Arnhem: een door de EU gefinancierd project dat zich richt op het urgente probleem van netcongestie, ontstaan door de succesvolle elektrificatie van Nederland. Waar veel initiatieven rondom netcongestie primair technisch van aard zijn, kiest ZERO bewust voor een mensgerichte benadering. Het project vertrekt vanuit energiegedrag en participatie en werkt daarmee aan sociale innovatie: gedragsverandering als sleutel tot een duurzame en eerlijke energietransitie.

Afbeelding van het programma

ZERO is onderdeel van het programma Creative x Energy – een meerjarig publiek-privaat programma van de Gemeente Arnhem, Connectr en Creatief Arnhem. Creative x Energy positioneert sociale innovatie en gedragsverandering als onmisbare pijlers van de energietransitie. Zo bouwt Arnhem stap voor stap aan haar positie als Arnhem – creatieve energiestad, waarin ontwerp en participatie worden ingezet om de energietransitie daadwerkelijk te laten landen in de stad en in het dagelijks leven van haar inwoners.

Als ZERO slaagt, laat Arnhem iets nieuws zien: dat technische ingrepen niet altijd nodig zijn om de druk op het elektriciteitsnet te verlagen. De juiste (slimme) techniek, gecombineerd met bewuste keuzes van bewoners, kan leiden tot minder energieverbruik én minder netbelasting. Dat inzicht is vernieuwend en relevant voor steden in heel Europa, én direct toepasbaar voor Arnhem zelf.

Met een participatieve, ontwerpende aanpak betrekt ZERO de bewoners van Elderveld actief bij het vraagstuk en geeft hen regie over hun eigen energiegebruik. Samen met bewoners, ontwerpers, onderzoekers en partners worden interventies ontwikkeld, getest en verfijnd die niet alleen technisch haalbaar zijn, maar ook sociaal gedragen en rechtvaardig. De inzichten, methodieken en blauwdrukken die hieruit voortkomen, worden structureel geborgd in het Kenniscentrum Netcongestie, zodat ze duurzaam beschikbaar blijven voor beleid en praktijk. Deze kennis en ervaring worden bovendien benut om Arnhem verder te helpen in de eigen energietransitie in het verlengde van de net gepubliceerde Arnhem Aan aanpak.

Vanaf de start is ZERO opgezet met het oog op overdraagbaarheid en Europese opschaling. Binnen ZERO werken we samen met Europese transfer partners Burgas (Bulgarije), Gdynia (Polen) en Deva (Roemenië), die de Arnhemse aanpak volgen en vertalen naar hun eigen stedelijke context om zo bij te dragen aan Europese opschaling van sociale innovatie binnen de energietransitie.

De ontwikkelde oplossingen en lessen worden de komende jaren gedeeld via de Arnhem Electricity Week en het Kenniscentrum Netcongestie (European Center for Energy Flexibility), waar de ZERO transfer steden en publieke organisaties kunnen leren hoe zij deze aanpak kunnen vertalen naar hun eigen context.

ZERO ontvangt steun van de Europese Unie via het European Urban Initiative (EUI), een programma dat steden ondersteunt bij het ontwikkelen en testen van innovatieve oplossingen voor stedelijke uitdagingen. Binnen EUI ligt de nadruk op het versnellen van duurzame en rechtvaardige energietransities, met speciale aandacht voor kwetsbare wijken.

Naar programma

updates van ZERO - sociale innovatie als motor van de energietransitie