Project ZERO door de ogen van Ecoforma

Ontwerpen voorbij het product

Mendel heeft een achtergrond in industrieel ontwerp en promoveerde aan de TU Eindhoven. Zijn werk richt zich op interactieve producten: niet alleen de vormgeving, maar ook de systemen, software en context waarin producten functioneren.“Je ontwerpt nooit alleen een product,” legt hij uit. “Je ontwerpt hoe iets werkt in het leven van iemand, en dat leven maakt weer deel uit van een groter geheel: een straat, een buurt, een stad, Alles wat we ontwerpen heeft daardoor hoe dan ook invloed op onze samenleving.”

Waar Mendel zich richt op het integrale ontwerp, positioneert Jesús zichzelf als design researcher. Zijn rol ligt in het blootleggen van de echte vraag achter het probleem.“Vaak zitten ontwerpers of engineers al vast in een oplossing,” zegt hij. “Maar nieuwe inzichten vragen soms om een andere richting. Ik probeer te begrijpen wat er écht speelt en dat helder te maken voor het ontwerpproces.”

Samen vormen zij een duo dat continu schakelt tussen strategisch inzicht en menselijke betrokkenheid.

Van technologie naar rechtvaardigheidDe visie van Ecoforma gaat verder dan functionaliteit. Het bureau stelt kritische vragen bij de rol van ontwerp in een wereld waarin consumptie en afval toenemen.“Too much technology, not enough justice,” is een uitspraak die hun werkwijze samenvat.

Jesús licht toe: “De impact van technologie begint vaak ver weg. Grondstoffen worden gewonnen in landen als Congo of Chili, met grote gevolgen voor mens en milieu. Tegelijkertijd gebruiken wij producten soms maar een paar jaar. Die balans klopt niet.”

Ecoforma wil ontwerpers bewust maken van deze keten en hen tools bieden om anders te ontwerpen: duurzamer, eerlijker en met oog voor de lange termijn. Door kennis te delen en ontwerpers te trainen, streven zij naar impact die verder reikt dan individuele projecten.

Een mensgerichte energietransitie

Die visie sluit naadloos aan bij Project ZERO. Waar veel oplossingen voor netcongestie technisch van aard zijn, richt dit project zich juist op de gebruikerskant: hoe krijgen bewoners inzicht in hun energiegebruik en hoe kunnen zij daar actief mee aan de slag?

“De techniek wordt al door andere partners ontwikkeld,” zegt Mendel. “Onze rol zit in de vertaling naar de gebruiker. Hoe presenteer je informatie? Hoe help je mensen om keuzes te maken? Hoe zorg je dat het begrijpelijk is voor iedereen?”

Inclusiviteit speelt hierin een sleutelrol. De oplossingen moeten niet alleen werken voor mensen met beschikking tot kennis en middelen, maar juist ook voor bewoners die normaal gesproken minder betrokken zijn bij de energietransitie.

“In veel gevallen bereiken projecten voornamelijk de mensen die als eerste nieuwe technologie omarmen,” aldus Mendel. “Wij willen juist ontwerpen voor mensen die minder toegang hebben tot deze informatie. Dat is waar de echte uitdaging ligt.”

Ontwerpen mét de wijk

Het project start met uitgebreid veldonderzoek in Elderveld. Niet om bestaande aannames te bevestigen, maar juist om ze te bevragen.

“We verwachten dat veel van onze aannames niet kloppen,” zegt Mendel. “Daarom maken we ze expliciet, zodat we ze kunnen toetsen in gesprekken met bewoners.”

Voor Jesús is dit proces essentieel: “De oplossing ligt niet altijd in nieuwe technologie. Soms zit die in gedrag, in gewoontes of in hoe mensen hun leven organiseren. Door écht te luisteren, ontdek je wat nodig is.”

Deze aanpak vraagt ook iets van de rol van de ontwerper: niet als expert die oplossingen aandraagt, maar als facilitator die samenwerkt met bewoners.

“Je bent te gast in de wijk,” zegt Mendel. “Dat betekent dat je je bewust moet zijn van hoe je overkomt en hoe je contact maakt. Gelijkwaardigheid is daarin cruciaal.”

Duurzame en langdurige impact

Een belangrijk uitgangspunt binnen Project ZERO is dat oplossingen blijven bestaan, ook nadat het project is afgerond. Ecoforma houdt daarom vanaf de start rekening met langdurige impact en onderhoud.

“Het project zou mislukt zijn als alles na een paar jaar verdwijnt,” zegt Mendel. “We willen iets achterlaten dat blijft functioneren en waarde blijft bieden.”

Dat betekent ook nadenken over praktische zaken, zoals repareerbaarheid en lokale ondersteuning. Bijvoorbeeld door aansluiting te zoeken bij bestaande initiatieven zoals Repair Cafés.

Voor Jesús ligt succes in langdurige impact: “Als wat we maken over tien of twintig jaar nog relevant is, dan hebben we het goed gedaan.”

Samen bouwen aan de toekomst

Met hun integrale en mensgerichte aanpak laten Mendel en Jesús zien hoe ontwerp kan bijdragen aan een eerlijkere energietransitie. Door technologie te verbinden met de leefwereld van bewoners ontstaat niet alleen begrip, maar ook betrokkenheid.

Project ZERO laat zien dat de toekomst van energie niet alleen technisch is, maar vooral sociaal. Juist in die samenwerking tussen bewoners, ontwerpers en partners ligt een resultaat dat toekomstbestendig is.