Lerend- en ontwerpend samenwerken aan de Human Capital Akkoord van morgen

Ruimte maken voor complexiteit

Adam Adam Galijašević, programmamanager Human Capital Akkoord

Simone van Bennekom, directeur-bestuurder Creatief Arnhem

"Als je doet wat je altijd al deed, krijg je wat je altijd al kreeg."

Die uitspraak bleef na de tweede co-creatiesessie van de regionale Human Capital Akkoord voor de Lifeport-regio wel hangen. Niet omdat er de afgelopen jaren te weinig is gebeurd. Integendeel. Tijdens de bijeenkomst presenteerden Adam Galijašević, programmamanager Human Capital Akkoord, en Renate Bouwman de opbrengsten van vier jaar regionale samenwerking. Een periode waarin veel is opgebouwd: een betrokken HCA-team, een groeiend regionaal ecosysteem, nieuwe samenwerkingen en concrete projecten. Mooie resultaten zijn bereikt, zoals het inmiddels terugkerende ASM Studentenfestival in Arnhem en een practoraat Techadoptie. Ook financieel laat de samenwerking zien dat investeren aan de voorkant rendeert; iedere geïnvesteerde euro heeft zich inmiddels vijfvoudig terugverdiend.

Doen we de dingen die we moeten doen; doen we de dingen goed?

Maar herijken betekent ook reflecteren. Wat is de oogst? Wat hebben we geleerd? Doen we de dingen die nodig zijn? En doen we die ook op de juiste manier? Een SWOT-analyse maakte duidelijk dat de context waarin we werken veranderlijk blijft. We hebben in Nederland en dus ook in onze regio te maken met vergrijzing, een beroepsbevolking die nauwelijks groeit, moeten ons ook hier structureel verhouden tot technologische ontwikkelingen, zoals artificiële intelligentie en veranderen werk en de vaardigheden die daarvoor nodig zijn.

Bouwen aan toekomstbestendige regio

Vanuit deze reflectie gingen we twee dagen aan de slag met de centrale vraag: hoe bouwen we aan een regio waarin mensen gemobiliseerd blijven, lees: gezond, betekenisvol en toekomstbestendig kunnen blijven werken? Hoe zorgen we ervoor dat mensen zich kunnen blijven ontwikkelen, organisaties elkaar versterken en innovatie daadwerkelijk bijdraagt aan brede welvaart en de kwaliteit van leven die wie hier voor ogen hebben met elkaar? Vraagstukken die geen enkele organisatie alleen kan oplossen maar vragen om een regionaal ecosysteem waarin overheden, ondernemers, onderwijs, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties gezamenlijk leren, experimenteren, reflecteren en door ontwikkelen. Maar hoe doe je dat?

“Vraagstukken die geen enkele organisatie alleen kan oplossen maar vragen om een regionaal ecosysteem waarin overheden, ondernemers, onderwijs, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties gezamenlijk leren, experimenteren, reflecteren en door ontwikkelen. Maar hoe doe je dat?”

Complexiteit erkennen werken als vertrekpunt

De afgelopen paar maanden werkten het Human Capital Akkoord-team, systemisch ontwerpbureau Shoshin en Creatief Arnhem samen aan de oogst in kaart brengen, reflecteren en samen op systemisch niveau, in co-creatie met het ecosysteem, vooruitkijken en oplossingsrichtingen definiëren. Team HCA-heeft daarin complex erkennend werken erkend en gekozen om met een ontwerpende aanpak aan de slag te gaan.

Werken met een ontwerpende aanpak

Een ontwerpende aanpak begint niet bij het antwoord, maar bij het erkennen van de complexiteit van de opgave. Ontwerp is daarin geen stap aan het einde van een proces, maar een manier om samen beter te begrijpen wat er werkelijk speelt.

• Welke aannames sturen ons denken?
• Welke belangen spelen een rol?
• Welke perspectieven ontbreken nog?
• En welke mogelijkheden zien we misschien nog niet?

Co-creëren op drie regionale opgaven

Tijdens twee regionale co-creatiesessies – 25 juni op de HAN in Nijmegen en 2 juli op CleanTech Park Arnhem – gingen werkgevers, overheden, onderwijs, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties precies hierover met elkaar in gesprek. Zoals Shoshin het treffend verwoordde: een ontwerpende aanpak begint met het erkennen van complexiteit.

Misschien is dat wel de belangrijkste stap. Want pas wanneer we accepteren dat complexe vraagstukken geen eenvoudige antwoorden kennen, ontstaat ruimte om samen te leren, te experimenteren en stap voor stap vooruit te bewegen.

“Zoals Shoshin het treffend verwoordde: een ontwerpende aanpak begint met het erkennen van complexiteit.

Misschien is dat wel de belangrijkste stap. Want pas wanneer we accepteren dat complexe vraagstukken geen eenvoudige antwoorden kennen, ontstaat ruimte om samen te leren, te experimenteren en stap voor stap vooruit te bewegen.”

Tijdens de co-creaties stonden drie regionale opgaven centraal:

• Meer mensen duurzaam aan het werk krijgen én houden.
• Meer mensen opleiden voor de economie van morgen.
• Arbeidsbesparende innovatie versnellen door technologie, sociale innovatie en nieuwe manieren van samenwerken te combineren.

Juist in deze opgaven wordt zichtbaar dat technologische innovatie alleen niet voldoende is.

De manier waarop mensen samenwerken, leren, organiseren en nieuwe technologie omarmen, bepaalt uiteindelijk of innovatie daadwerkelijk maatschappelijke impact heeft.

Een ontwerpende aanpak kan daarbij helpen om sociale en technologische innovatie gelijkwaardig met elkaar te verbinden. Niet als creatieve toevoeging aan een bestaand proces, maar als een manier om verschillende perspectieven samen te brengen, patronen zichtbaar te maken en gezamenlijk nieuwe richtingen te verkennen.

De kracht van taal

Tijdens de gesprekken viel ook op hoe taal ons denken beïnvloedt.

Begrippen als ‘onbenut arbeidspotentieel’ zijn begrijpelijk vanuit economisch en beleidsmatig perspectief, maar roepen tegelijkertijd de vraag op welk mensbeeld daarin besloten ligt. Woorden doen ertoe. Ze bepalen niet alleen hoe we naar vraagstukken kijken, maar ook welke oplossingen vervolgens logisch lijken. Of zoals Simone van Bennekom, directeur Creatief Arnhem het verwoorde: “Misschien begint een toekomstbestendige Human Capital Akkoord daarom wel met een andere manier van kijken naar mensen. Niet als capaciteit die optimaal benut moet worden, maar als mensen met talenten, ervaringen, ambities en mogelijkheden om op verschillende manieren bij te dragen aan een veerkrachtige regio”. Adam Galijašević geeft aan “ontzettend tevreden te zijn met alle input die door iedereen is geleverd en ook de inzet van velen om twee hele dagen te blokken in hun drukke agenda aantoont dat dit ecosysteem klaar is voor een volgende stap”.

Team HCA bouwt toe naar een volgende fase voor het vormgeven van de nieuwe Human CapitalAkkoord, waar er samen met Creatief Arnhem gekeken wordt naar hoe we verder bouwen aan een lerend ecosysteem waarin verschillende perspectieven worden benut als bron voor vernieuwing en het versterken van elkaar. We danken iedereen voor zijn actieve bijdrage in deze twee co-creatie dagen en houden jullie op de hoogte van de verdere uitwerkingen en ontwikkelingen.

Voor nu een fijne zomer!

Adam Galijašević – Programmamanager Human Capital Akkoord Lifeport-regio en verantwoordelijk voor de herijking van de regionale Human Capital Akkoord.

Simone van Bennekom – Directeur-bestuurder van Creatief Arnhem en vanuit die rol betrokken bij de herijking van de Human Capital Akkoord en de inzet van een ontwerpende aanpak binnen regionale maatschappelijke opgave

Betrokkenen:

Renate Bouwman – Lid van het Human Capital Akkoord-team en vanaf de start betrokken bij de ontwikkeling van de regionale Human Capital Akkoord.

Het HCA-team – Het programmateam achter de regionale Human Capital Akkoord. Het team werkt namens de regionale partners aan de ontwikkeling, uitvoering en doorontwikkeling van de Human Capital Akkoord en verbindt overheden, onderwijs, ondernemers en maatschappelijke organisaties rondom gezamenlijke arbeidsmarktvraagstukken.

Shoshin – Bureau voor systemisch ontwerp en organisatieverandering. Shoshin begeleidde de ontwerpende aanpak en faciliteerde de co-creatiesessies.

Creatief Arnhem – Strategisch innovatiepartner binnen het proces van de herijking. Vanuit de kracht van ontwerp en de creatieve industrie draagt Creatief Arnhem bij aan het ontwikkelen van nieuwe manieren van samenwerken, leren en innoveren.

Tom Kortbeek – Co-founder van Fillip Studios en kwartiermaker binnen de Human Capital Akkoord. Vanuit zijn expertise op het gebied van innovatie en ontwerp draagt hij bij aan de ontwikkeling van nieuwe samenwerkingsvormen en de ontwerpende aanpak binnen de herijking.